ความรู้เรื่องฮีตเตอร์

วิธีคำนวณกำลังฮีตเตอร์ (kW)

โดย ทีมงาน POMEW · เผยแพร่

ก่อนสั่งฮีตเตอร์ คำถามแรกที่ต้องตอบคือ "ต้องใช้กี่กิโลวัตต์" ถ้าเลือกน้อยไป น้ำยาร้อนช้าหรือร้อนไม่ถึง ถ้าเลือกมากไป เสียค่าเครื่องและค่าไฟเกินจำเป็น บทความนี้อธิบายสูตรที่เราใช้ในเครื่องคำนวณขนาดฮีตเตอร์ ให้คำนวณเองได้ด้วยเครื่องคิดเลขธรรมดา

สูตรลัด: kW ≈ ปริมาตร (ลิตร) × อุณหภูมิที่ต้องเพิ่ม (°C) ÷ (860 × ชั่วโมงที่รอได้) × 1.2 เช่น บ่อ 1,000 ลิตร ร้อนขึ้น 30°C ใน 3 ชั่วโมง ใช้ประมาณ 14 kW

สูตรคำนวณกำลังฮีตเตอร์

kW = ปริมาตร (ลิตร) × 4.186 × อุณหภูมิที่ต้องเพิ่ม (°C) ÷ (เวลา (ชั่วโมง) × 3,600) × 1.2

ตัวเลขความหมาย
ปริมาตร (ลิตร)ปริมาณน้ำหรือน้ำยาในบ่อ (กว้าง × ยาว × ความสูงน้ำ เป็นเดซิเมตร)
4.186พลังงานที่ทำให้น้ำ 1 กิโลกรัมร้อนขึ้น 1°C (กิโลจูล)
อุณหภูมิที่ต้องเพิ่มอุณหภูมิใช้งาน ลบ อุณหภูมิน้ำตอนเริ่ม
เวลา × 3,600เปลี่ยนชั่วโมงเป็นวินาที
× 1.2เผื่อความร้อนที่หายไปทางผิวน้ำ ผนังบ่อ และการระเหย ประมาณ 20%

สูตรนี้ถือว่าน้ำยามีความจุความร้อนใกล้เคียงน้ำ ซึ่งใช้ประมาณกับน้ำยาชุบส่วนใหญ่ได้

สูตรลัดด้านบนคือสูตรเดียวกัน เพราะ 3,600 ÷ 4.186 ≈ 860 จึงเขียนย่อได้ว่า "ลิตร × องศา ÷ (860 × ชั่วโมง)" ใช้แบบไหนก็ได้ผลเท่ากัน

ตารางดูเร็ว: ทำให้น้ำยาร้อนขึ้น 30°C

เช่น จาก 25°C เป็น 55°C ตัวเลขในตารางเผื่อความร้อนสูญเสีย 20% แล้ว

ปริมาตรน้ำยา2 ชม.3 ชม.4 ชม.
200 ลิตร4.2 kW2.8 kW2.1 kW
500 ลิตร10.5 kW7.0 kW5.2 kW
1,000 ลิตร20.9 kW14.0 kW10.5 kW
2,000 ลิตร41.9 kW27.9 kW20.9 kW

ถ้าต้องเพิ่มอุณหภูมิมากหรือน้อยกว่า 30°C ให้คูณตามสัดส่วน เช่น ต้องเพิ่ม 45°C ใช้ตัวเลขในตาราง × 1.5

วัดปริมาตรบ่อให้ถูก

  • ใช้ความสูงของน้ำยา ไม่ใช่ความสูงของบ่อ บ่อลึก 1 เมตร แต่เติมน้ำยาแค่ 80 ซม. ให้คิดที่ 80 ซม.
  • บ่อสี่เหลี่ยม: เปลี่ยนทุกด้านเป็นเดซิเมตร (10 ซม. = 1 เดซิเมตร) แล้วคูณ กว้าง × ยาว × สูง ได้เป็นลิตรทันที
  • บ่อกลม: 3.14 × รัศมี × รัศมี × ความสูงน้ำยา (หน่วยเดซิเมตร)
  • ถ้าวัดเป็นเมตร: กว้าง × ยาว × สูง ได้เป็นลูกบาศก์เมตร คูณ 1,000 ได้เป็นลิตร

ภาพประกอบการวัดความลึกน้ำยาในบ่อชุบ

ตัวอย่าง: บ่อ 480 ลิตร

บ่อกว้าง 60 ซม. ยาว 100 ซม. น้ำสูง 80 ซม. ต้องการให้น้ำยาจาก 25°C ขึ้นไปถึง 55°C ภายใน 2 ชั่วโมง

  1. ปริมาตร = 6 × 10 × 8 = 480 ลิตร
  2. อุณหภูมิที่ต้องเพิ่ม = 55 − 25 = 30°C
  3. kW = 480 × 4.186 × 30 ÷ (2 × 3,600) × 1.2
  4. = 60,278 ÷ 7,200 × 1.2 ≈ 10 kW

ถ้ายอมรอ 3 ชั่วโมง ใช้ประมาณ 6.7 kW พอ ถ้าต้องการให้ร้อนใน 1 ชั่วโมง ต้องใช้ประมาณ 20 kW เวลาที่รอได้จึงมีผลต่อขนาดฮีตเตอร์มาก

ตัวอย่างที่ 2: บ่อ 1,000 ลิตร

บ่อกว้าง 100 ซม. ยาว 125 ซม. น้ำยาสูง 80 ซม. ต้องการให้ร้อนจาก 25°C เป็น 55°C ภายใน 3 ชั่วโมง

  1. ปริมาตร = 10 × 12.5 × 8 = 1,000 ลิตร
  2. สูตรลัด: 1,000 × 30 ÷ (860 × 3) × 1.2 ≈ 14 kW
  3. ใช้ฮีตเตอร์ 3 kW จำนวน 5 ตัว (รวม 15 kW) ปัดขึ้นเพื่อให้ร้อนทันเวลา

แบ่งเป็นกี่ตัวดี

บ่อ 10 kW ไม่จำเป็นต้องใช้ฮีตเตอร์ตัวเดียว 10 kW แบ่งเป็นหลายตัวมีข้อดีกว่า:

  • ความร้อนกระจายทั่วบ่อ น้ำยาไม่ร้อนเฉพาะจุด
  • ตัวหนึ่งเสีย บ่อยังทำงานต่อได้ ระหว่างรอเปลี่ยน
  • ผิวฮีตเตอร์ร้อนน้อยกว่า ปลอกอายุยืนกว่า

ตัวอย่าง 10 kW อาจใช้ฮีตเตอร์ 3,000 วัตต์ 3–4 ตัว ฮีตเตอร์มาตรฐานของเรามีกำลัง 1,000–3,000 วัตต์ต่อตัว และรุ่นไทเทเนียมกับสแตนเลส 3,000–6,000 วัตต์

วิธีแบ่ง: เอากำลังที่คำนวณได้ หารด้วยกำลังต่อตัว แล้วปัดขึ้นเสมอ เช่น 14 kW ÷ 3 kW = 4.7 ใช้ 5 ตัว ถ้าบ่อยาว ให้วางกระจายตามความยาวบ่อ ส่วนวัสดุปลอกต้องเลือกตามน้ำยา อ่านได้ที่วิธีเลือกฮีตเตอร์บ่อชุบ

หลังน้ำยาร้อนแล้ว ใช้ไฟเท่าไร

กำลังที่คำนวณได้คือช่วง "อุ่นเครื่อง" ซึ่งใช้ไฟมากที่สุด เมื่อน้ำยาถึงอุณหภูมิแล้ว ฮีตเตอร์จะทำงานแค่ชดเชยความร้อนที่หายไป โดยเทอร์โมสตัทหรือตัวควบคุมอุณหภูมิจะตัดต่อไฟเอง ค่าไฟจริงทั้งวันจึงต่ำกว่า "kW × ชั่วโมงทำงาน" มาก

กำลังไฟ (kW)153อุ่นเครื่องเปิดทุกตัว15 kWรักษาอุณหภูมิตัดต่อเป็นช่วงราว 3 kWเริ่มงาน~3 ชม.ทั้งวันบ่อ 1,000 ลิตร · ฮีตเตอร์ 3 kW 5 ตัว
ฮีตเตอร์ใช้ไฟมากที่สุดช่วงอุ่นเครื่อง เช่น บ่อ 1,000 ลิตร เปิดฮีตเตอร์ 3 kW ทั้ง 5 ตัว ราว 3 ชั่วโมง · เมื่อน้ำยาร้อนแล้ว ตัวควบคุมอุณหภูมิตัดต่อไฟเป็นช่วง ใช้กำลังราว 3 kW

จากสเปคหน้าสินค้าของเรา ฮีตเตอร์ 3 kW ประมาณ 1 ตัว ใช้รักษาอุณหภูมิน้ำยาราว 1,000 ลิตร ที่ประมาณ 60°C ได้ (ค่าคร่าว ขึ้นกับการเสียความร้อนของบ่อ) ส่วนการทำให้ร้อนจากอุณหภูมิห้องต้องใช้มากกว่านั้นหลายเท่า ตามตัวอย่างด้านบน

ลดความร้อนสูญเสียได้โดยปิดฝาบ่อเมื่อไม่ใช้งาน ใช้ลูกบอลพลาสติกลอยผิวน้ำ และหุ้มฉนวนผนังบ่อ

ภาพประกอบลูกบอลพลาสติกลอยผิวน้ำยาช่วยลดความร้อนสูญเสีย

ค่าไฟประมาณเท่าไร

ค่าไฟ = จำนวนหน่วย (kWh) × ค่าไฟต่อหน่วย ตัวอย่างนี้ใช้ค่าไฟสมมติ 4.5 บาทต่อหน่วย ค่าไฟจริงของโรงงานให้ดูในบิลค่าไฟ

  • อุ่นเครื่องบ่อ 1,000 ลิตร ให้ร้อนขึ้น 30°C: 1,000 × 4.186 × 30 ÷ 3,600 × 1.2 ≈ 42 หน่วย ≈ 190 บาทต่อครั้ง ไม่ว่าจะใช้ฮีตเตอร์กี่ตัว เพราะพลังงานที่ต้องใช้เท่าเดิม ต่างกันแค่เร็วหรือช้า
  • รักษาอุณหภูมิ: ถ้าฮีตเตอร์ 3 kW ทำงานจริงรวมวันละ 4 ชั่วโมง (สมมติ) = 3 × 4 = 12 หน่วย ≈ 54 บาทต่อวัน ชั่วโมงทำงานจริงขึ้นกับฝาบ่อ ลม และอุณหภูมิใช้งาน

ถ้าบ่อพักทั้งคืนแล้วน้ำยาเย็นลงมาก ตอนเช้าต้องจ่ายค่าอุ่นเครื่องใหม่ ปิดฝาบ่อตอนเลิกงานช่วยลดส่วนนี้ได้

สิ่งที่ต้องคิดเพิ่ม

  • ชิ้นงานเย็นที่จุ่มลงบ่อ: ดึงความร้อนออก ถ้าชุบงานหนักต่อเนื่อง ควรเผื่อกำลังเพิ่ม
  • บ่อมีระบบดูดไอหรือเป่าอากาศ: น้ำยาเสียความร้อนเร็วขึ้น
  • อุณหภูมิใช้งานสูง (60°C ขึ้นไป): ผิวน้ำระเหยมาก ค่าเผื่อ 20% อาจไม่พอ
  • ระบบไฟ: กำลังรวมสูงควรใช้ไฟ 3 เฟส (อ่านไฟ 3 เฟส กับฮีตเตอร์ 3 เฟส)

คำถามที่พบบ่อย

บ่อเป็นทรงกลม คำนวณปริมาตรยังไง

ปริมาตร (ลิตร) = 3.14 × รัศมี × รัศมี × ความสูงน้ำ โดยใช้หน่วยเดซิเมตร (10 ซม. = 1 เดซิเมตร)

ใช้สูตรนี้กับถังน้ำมันได้ไหม

น้ำมันมีความจุความร้อนต่ำกว่าน้ำประมาณครึ่งหนึ่ง ใช้สูตรนี้จะได้ค่าสูงเกินจริง ควรส่งข้อมูลให้ทีมงานคำนวณ

เลข 860 ในสูตรลัดมาจากไหน

มาจาก 3,600 ÷ 4.186 ≈ 860 คือรวมตัวเลข 2 ตัวในสูตรเต็มเป็นตัวเดียว ไฟ 1 หน่วย (1 kWh) ทำให้น้ำ 860 ลิตรร้อนขึ้นได้ประมาณ 1°C

ใช้ฮีตเตอร์กำลังมากกว่าที่คำนวณได้ไหม

ได้ น้ำยาจะร้อนเร็วขึ้น และตัวควบคุมอุณหภูมิจะตัดไฟเมื่อถึงอุณหภูมิที่ตั้งไว้ ค่าไฟอุ่นเครื่องเท่าเดิม แต่ต้องจ่ายค่าฮีตเตอร์มากขึ้น และสายไฟ เบรกเกอร์ ต้องรับกระแสได้พอ

คำนวณแล้ว ทำไมน้ำยายังร้อนช้า

สาเหตุที่พบบ่อย: บ่อไม่มีฝาและมีลมโกรก ใช้ความสูงบ่อแทนความสูงน้ำยาตอนคำนวณ (ได้ตัวเลขผิด) ระบบดูดไอแรง หรือฮีตเตอร์บางตัวเสีย ลองวัดกระแสของฮีตเตอร์แต่ละตัว ถ้าตัวไหนไม่กินไฟอาจขาดแล้ว อ่านสัญญาณที่บอกว่าฮีตเตอร์ผิดปกติ

แหล่งอ้างอิง

  • เครื่องคำนวณขนาดฮีตเตอร์ POMEW: pomew.com/heater/
  • สเปคฮีตเตอร์หลอดแก้ว (กำลังที่ใช้รักษาอุณหภูมิ): pomew.com/quartz-heater/
  • ค่าความจุความร้อนจำเพาะของน้ำ 4.186 kJ/kg·°C: LibreTexts Chemistry