ความรู้เรื่องฮีตเตอร์

วิธีเลือกฮีตเตอร์บ่อชุบ ตามชนิดน้ำยา

โดย ทีมงาน POMEW · เผยแพร่

สารบัญ
  1. ขั้นที่ 1: รู้ชื่อน้ำยาที่ใช้
  2. ดูใน TDS ตรงไหน
  3. ขั้นที่ 2: เลือกวัสดุปลอกฮีตเตอร์
  4. น้ำยาใช้ได้ทั้งหลอดแก้วและไทเทเนียม เลือกอะไรดี
  5. ตารางน้ำยาชุบที่พบบ่อย
  6. ขั้นที่ 3: คำนวณกำลังไฟ (kW)
  7. ตัวอย่าง: บ่อ 1,000 ลิตร ใช้ฮีตเตอร์กี่ตัว
  8. ขั้นที่ 4: เลือกระบบไฟ
  9. ขั้นที่ 5: เลือกความยาวให้ตรงกับความลึกบ่อ
  10. ติดตั้งฮีตเตอร์บ่อชุบให้ปลอดภัย
  11. ความผิดพลาดที่พบบ่อย
  12. ขอราคาฮีตเตอร์ ต้องส่งข้อมูลอะไร
  13. คำถามที่พบบ่อย
  14. ใช้ฮีตเตอร์ตู้ปลาหรือฮีตเตอร์ต้มน้ำแทนฮีตเตอร์บ่อชุบได้ไหม
  15. หลอดแก้วกับไทเทเนียม อันไหนดีกว่า
  16. บ่อ 1,000 ลิตร ใช้ฮีตเตอร์กี่ตัว
  17. ฮีตเตอร์สแตนเลสใช้กับน้ำยากรดได้ไหม
  18. ฮีตเตอร์บ่อชุบราคาเท่าไร
  19. รับประกันกี่วัน ใช้ได้นานแค่ไหน
  20. แหล่งอ้างอิง

น้ำยาของคุณใช้ฮีตเตอร์แบบไหน?

พิมพ์ชื่อสารเคมีหรือน้ำยาชุบ (ภาษาอังกฤษ) เช่น Chromic Acid, Nickel, Sodium Hydroxide — จากตารางเลือกวัสดุ 168 รายการ

ดูตารางสารเคมีทั้งหมด · ไม่เจอน้ำยาของคุณ? ถามทีมงาน

ฮีตเตอร์บ่อชุบเสียเร็วส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากตัวฮีตเตอร์ แต่เกิดจากเลือกวัสดุปลอกไม่ตรงกับน้ำยา ปลอกจึงถูกกัดจนรั่ว น้ำยาเข้าไปในขดลวด แล้วฮีตเตอร์ช็อตหรือขาด บทความนี้สรุปวิธีเลือกจากตารางสารเคมีและประสบการณ์ที่เราผลิตฮีตเตอร์จุ่มให้โรงชุบ

จำง่ายๆ 3 ข้อ

  • น้ำยากรด (ชุบนิเกิล ชุบโครเมี่ยม): ใช้หลอดแก้วหรือไทเทเนียม ยกเว้นอโนไดซ์ใช้หลอดแก้วเท่านั้น และซิงค์คลอไรด์/ซิงค์แอซิดใช้ไทเทเนียมเท่านั้น
  • น้ำยาด่าง (ล้างไขมัน ไซยาไนด์ ซิงค์เคต): ใช้สแตนเลส
  • น้ำยามีฟลูออไรด์: ทั้ง 3 แบบนี้ใช้ไม่ได้ ส่งชื่อน้ำยามาให้ทีมงานดูก่อน

ส่วนจำนวนตัว กำลังไฟ และความยาว ดูต่อได้ในขั้นที่ 3–5

ขั้นที่ 1: รู้ชื่อน้ำยาที่ใช้

ดูชื่อน้ำยาจากถังหรือเอกสารของผู้ขายน้ำยา (Technical Data Sheet หรือ TDS) สิ่งที่ต้องรู้:

  • ชื่อน้ำยา เช่น นิเกิลซัลเฟต ซิงค์คลอไรด์ ทองไซยาไนด์
  • เป็นกรดหรือด่าง
  • มีฟลูออไรด์ (Fluoride) ผสมไหม
  • อุณหภูมิใช้งาน

คำว่า "บ่อชุบทอง" หรือ "บ่อชุบซิงค์" อย่างเดียวไม่พอ เพราะน้ำยาแต่ละสูตรอาจเป็นกรดหรือด่างคนละแบบ และต้องใช้ฮีตเตอร์คนละวัสดุ

ดูใน TDS ตรงไหน

  • ค่า pH: ต่ำกว่า 7 คือกรด สูงกว่า 7 คือด่าง ถ้าไม่มีตัวเลข ให้ดูส่วนผสม เช่น กรดซัลฟิวริก (Sulfuric Acid) คือกรด โซดาไฟ (Sodium Hydroxide) คือด่าง
  • คำที่บอกว่ามีฟลูออไรด์: Fluoride, Hydrofluoric Acid (HF), Fluoborate, Fluosilicate, Bifluoride หรือคำว่า Mixed Catalyst ในน้ำยาชุบโครเมี่ยมบางสูตร
  • อุณหภูมิใช้งาน: ใช้คำนวณกำลังไฟในขั้นที่ 3

ฟลูออไรด์กัดแก้วควอตซ์ และทำให้ไทเทเนียมเสียได้เร็ว ถ้าเจอคำเหล่านี้ อย่าเพิ่งสั่งฮีตเตอร์ ส่งชื่อน้ำยามาให้ทีมงานช่วยดูก่อน

ขั้นที่ 2: เลือกวัสดุปลอกฮีตเตอร์

รู้ชื่อน้ำยาแล้ว ตอบคำถามในแผนภาพนี้ก็เลือกปลอกได้ แล้วดูรายละเอียดของแต่ละแบบในตารางด้านล่าง

น้ำยามีฟลูออไรด์ไหม?ไม่มีมีกรดหรือด่าง?ส่งชื่อน้ำยาให้ทีมงานดูก่อนกรดด่างคลอไรด์สูงหรือเป็น EN?สแตนเลส304 / 316Lไม่ใช่หลอดแก้วประหยัดกว่า(หรือไทเทเนียม)ไทเทเนียมไม่แตกทนคลอไรด์แล้วเช็กชื่อน้ำยาในตารางอีกครั้ง
เลือกปลอกฮีตเตอร์บ่อชุบ: น้ำยามีฟลูออไรด์ ส่งชื่อน้ำยาให้ทีมงานดูก่อน · น้ำยาด่างใช้สแตนเลส · น้ำยากรดใช้หลอดแก้ว ถ้ามีคลอไรด์สูงหรือเป็นชุบนิเกิลไม่ใช้ไฟฟ้า (EN) ใช้ไทเทเนียม
วัสดุปลอกเหมาะกับข้อควรระวัง
หลอดแก้ว (Quartz)น้ำยากรดหลายชนิด เช่น ซัลฟิวริก ไฮโดรคลอริก นิเกิล อโนไดซ์ห้ามใช้กับน้ำยาด่างและน้ำยาที่มีฟลูออไรด์ · เปราะ แตกได้ถ้ากระแทก
ไทเทเนียม (Gr.2)กรดและด่างเข้มข้นบางชนิด น้ำยาคลอไรด์ราคาสูงกว่าแบบอื่นประมาณ 20–30% · ไม่ทนทุกกรด ต้องเช็กตาราง
สแตนเลส 304 / 316Lน้ำยาด่าง น้ำยาล้างไขมัน น้ำร้อน น้ำยาไซยาไนด์ไม่ทนกรดส่วนใหญ่ · 304 กับ 316L ใช้กับน้ำยาต่างกัน

น้ำยาใช้ได้ทั้งหลอดแก้วและไทเทเนียม เลือกอะไรดี

น้ำยากรดหลายชนิด เช่น ชุบนิเกิลทั่วไปและชุบโครเมี่ยมที่ไม่มีฟลูออไรด์ ใช้ได้ทั้งสองแบบ ให้เลือกจากหน้างาน:

  • เลือกหลอดแก้ว ถ้าอยากประหยัด และบ่อไม่ค่อยมีชิ้นงานตกหรือกระแทกฮีตเตอร์ หลอดแก้วของเรามีปลอกกันกระแทก PVC ช่วยกันอยู่แล้ว
  • เลือกไทเทเนียม ถ้าบ่อมีชิ้นงานหนักยกเข้าออกบ่อย เคยมีหลอดแก้วแตก หรือน้ำยามีคลอไรด์สูง ไทเทเนียมไม่แตก แต่ราคาสูงกว่า

ส่วนสแตนเลส 304 กับ 316L ต่างกันที่โมลิบดีนัม อ่านว่าแบบไหนใช้กับน้ำยาอะไรได้ที่สแตนเลส 304 กับ 316 ต่างกันยังไง

ตารางน้ำยาชุบที่พบบ่อย

คัดมาจากตารางเลือกฮีตเตอร์ตามสารเคมีฉบับเต็ม (มีมากกว่า 100 รายการ)

น้ำยาแก้ว304316Lไทเท
ชุบโครเมี่ยม (ไม่มีฟลูออไรด์)✅✗✗✅
กรดโครมิก (Chromic Acid)✅✗✗✅
ชุบโครเมี่ยม (มีฟลูออไรด์ / Mixed Catalyst)✗✗✗✗
ชุบนิเกิล (Nickel Plating Solution)✅✗✗✅
นิเกิลซัลฟาเมต✅✗✗✅
นิเกิลคลอไรด์✗✗✗✅
ชุบนิเกิลไม่ใช้ไฟฟ้า (Electroless Nickel)✗✗✗✅
อโนไดซ์อลูมิเนียม✅✗✗✗
ทองแบบกรด (Gold-Acid)✅✗✗✅
ทองไซยาไนด์ / ทองแบบจุ่ม (ด่าง)✗✅✗✗
ซิงค์แอมโมเนียมคลอไรด์ (กรด)✅✗✗✅
ซิงค์คลอไรด์ / ซิงค์แอซิด (กรด)✗✗✗✅
ซิงค์ไซยาไนด์ / ซิงค์เคต (ด่าง)✗✅✗✗
ทองแดงไซยาไนด์ / เงินไซยาไนด์✗✅✗✗
น้ำยาล้างไขมันด่าง✗✅✗✗
น้ำยาปิดผิวนิเกิลอะซิเตด✗✗✅✗

แก้ว = หลอดแก้ว · 304 / 316L = สแตนเลส · ไทเท = ไทเทเนียม · ✅ = ใช้ได้ · ✗ = ไม่แนะนำ · ถ้าไม่พบชื่อน้ำยาในตาราง ให้ส่งชื่อน้ำยาหรือ Data Sheet ให้ทีมงานช่วยเลือก

ขั้นที่ 3: คำนวณกำลังไฟ (kW)

กำลังฮีตเตอร์ขึ้นกับปริมาตรน้ำยา อุณหภูมิที่ต้องเพิ่ม และเวลาที่ต้องการให้ร้อน ใช้เครื่องคำนวณขนาดฮีตเตอร์ประมาณค่าได้ทันที ฮีตเตอร์มาตรฐานของเรามีกำลัง 1,000–3,000 วัตต์ต่อตัว และ 3,000–6,000 วัตต์สำหรับไทเทเนียมและสแตนเลส ถ้าบ่อใหญ่ ให้ใช้หลายตัวกระจายรอบบ่อ ความร้อนจะสม่ำเสมอกว่าใช้ตัวเดียวกำลังสูง

ตัวอย่าง: บ่อ 1,000 ลิตร ใช้ฮีตเตอร์กี่ตัว

ฮีตเตอร์มี 2 งาน คือ ทำให้น้ำยาร้อนตอนเริ่มงาน และรักษาอุณหภูมิระหว่างวัน งานแรกใช้ไฟมากกว่ามาก

  • ทำให้ร้อน: คิดแบบหยาบด้วยค่าของน้ำ ทำให้น้ำยา 1,000 ลิตร ร้อนจาก 25°C เป็น 55°C ใช้พลังงานประมาณ 1,000 × 4.186 × 30 ÷ 3,600 = 35 กิโลวัตต์-ชั่วโมง ถ้าอยากให้ร้อนภายใน 3 ชั่วโมง ต้องใช้รวมราว 12 kW บวกเผื่อความร้อนที่หายทางผิวน้ำและผนังบ่อ จึงใช้ฮีตเตอร์ 3 kW ประมาณ 4–5 ตัว
  • รักษาอุณหภูมิ: เมื่อน้ำยาร้อนแล้ว ฮีตเตอร์ 3 kW ประมาณ 1 ตัวก็พอสำหรับน้ำยาราว 1,000 ลิตร ที่ประมาณ 60°C (ค่าคร่าว ขึ้นกับการเสียความร้อนของบ่อ) ตัวที่เหลือจะตัดไปเองเมื่อถึงอุณหภูมิที่ตั้งไว้

ถ้าซื้อแค่ 1 ตัวสำหรับบ่อนี้ ใช้รักษาอุณหภูมิได้ แต่ตอนเช้าต้องรอนานเกิน 10 ชั่วโมงกว่าน้ำยาจะร้อน จึงควรเลือกจำนวนตัวจากเวลาที่ยอมรอได้ ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณ บ่อที่ไม่มีฝาปิดหรืออยู่ในที่ลมโกรกจะเสียความร้อนมากกว่านี้

ขั้นที่ 4: เลือกระบบไฟ

รุ่นมาตรฐานมี 220V 1 เฟส, 220V 3 เฟส และ 380V 3 เฟส ให้ดูจากตู้ไฟของโรงงาน ถ้าไม่แน่ใจ ถ่ายรูปป้ายตู้ไฟส่งให้ทีมงานดู การต่อสายไฟต้องใช้ช่างไฟฟ้า ใช้เบรกเกอร์แยก และขนาดสายไฟให้เหมาะกับกระแส

บ่อใหญ่ที่ใช้หลายตัวควรใช้ไฟ 3 เฟส เพราะกระแสต่อสายน้อยกว่ามาก เช่น ฮีตเตอร์ 3 kW ที่ 220V 1 เฟส กินกระแสราว 13.6 แอมป์ต่อตัว ถ้าใช้ 5 ตัวจะเกือบ 70 แอมป์ในไฟเฟสเดียว ส่วนรุ่น 380V 3 เฟส ตัวละราว 4.6 แอมป์ต่อเส้น

ปลอกกำลังต่อตัว · ไฟความยาวทั้งตัว
หลอดแก้ว (Ø38 มม.)1–3 kW · 220V 1 เฟส / 220V 3 เฟส / 380V 3 เฟส40–80 ซม. (380V 3 เฟส 60–80 ซม.)
สแตนเลส 304/316L และไทเทเนียม (Ø38.4 มม.)1–3 kW · 220V 1 เฟส / 220V 3 เฟส / 380V 3 เฟส40–80 ซม. (380V 3 เฟส และสแตนเลส 220V 3 เฟส 60–80 ซม.)
สแตนเลส 304/316L และไทเทเนียม (Ø50.8 มม.)3–6 kW · 220V 1 เฟส / 380V 3 เฟส80–120 ซม.

สเปคละเอียดแต่ละรุ่นดูได้ที่หน้าฮีตเตอร์

ขั้นที่ 5: เลือกความยาวให้ตรงกับความลึกบ่อ

ฮีตเตอร์มี "ช่วงร้อน" (Heat Zone) ที่ปลายด้านล่าง ช่วงนี้ต้องจมอยู่ใต้ระดับน้ำยาตลอดเวลา ถ้าช่วงร้อนโผล่พ้นน้ำยา ปลอกจะร้อนเกินจนเสียหาย ให้วัดความลึกของน้ำยาตอนระดับต่ำสุด แล้วเลือกความยาวที่ช่วงร้อนจมทั้งหมด รุ่นมาตรฐานยาว 40–120 ซม. และสั่งทำความยาวอื่นได้

สเปคที่โรงงานใช้กันมากคือ 3 kW ยาว 800 มม. ช่วงร้อน 500 มม. เหมาะกับบ่อที่น้ำยาลึกประมาณ 80 ซม. ขึ้นไป ถ้าบ่อตื้นกว่านี้ ให้สั่งรุ่นสั้นลง อย่าเอียงฮีตเตอร์ยาวลงในบ่อตื้น

ติดตั้งฮีตเตอร์บ่อชุบให้ปลอดภัย

เลือกฮีตเตอร์ถูกแล้ว ยังต้องติดตั้งให้ถูกด้วย อุปกรณ์เหล่านี้หาซื้อได้จากร้านอุปกรณ์ไฟฟ้าอุตสาหกรรม ให้ช่างไฟฟ้าเป็นคนติดตั้ง

  • ตัวควบคุมอุณหภูมิ: ตัดต่อฮีตเตอร์ตามอุณหภูมิที่ตั้งไว้ ปลอกเซนเซอร์ต้องทนน้ำยาเหมือนปลอกฮีตเตอร์
  • กันน้ำยาลดระดับ: ใช้ลูกลอยหรือสวิตช์ระดับ ตัดไฟฮีตเตอร์เมื่อน้ำยาต่ำจนช่วงร้อนจะโผล่ ช่วยได้มากในบ่อที่น้ำยาระเหยเร็ว
  • เบรกเกอร์กันไฟรั่วและสายดิน: ถ้าปลอกแตกหรือรั่ว ไฟจะรั่วลงน้ำยา เบรกเกอร์กันไฟรั่วจะตัดไฟก่อนคนโดนไฟดูด
  • ตำแหน่ง: แขวนฮีตเตอร์ชิดขอบบ่อ ไม่ให้แตะก้นบ่อหรือผนังพลาสติก ไม่ขวางทางยกชิ้นงาน และกระจายหลายตัวให้ความร้อนทั่วบ่อ
  • ปิดไฟก่อนยก: ห้ามเปิดฮีตเตอร์ตอนอยู่นอกน้ำยา แม้ไม่กี่นาทีก็อาจทำให้ขดลวดขาดได้

ฮีตเตอร์ POMEW ติดตั้งชิดขอบบ่อชุบ

ความผิดพลาดที่พบบ่อย

  • ใช้ฮีตเตอร์หลอดแก้วกับน้ำยาด่าง เพราะคิดว่า "แก้วทนสารเคมีทุกชนิด"
  • ใช้สแตนเลสกับน้ำยากรด เพราะราคาถูกกว่าและไม่แตก
  • ปล่อยให้ระดับน้ำยาลดลงจนช่วงร้อนโผล่ ระหว่างวันที่น้ำยาระเหย
  • ใช้ฮีตเตอร์ตัวเดียวกำลังสูงในบ่อใหญ่ ทำให้น้ำยาร้อนไม่ทั่ว
  • เอาฮีตเตอร์ตู้ปลาหรือฮีตเตอร์ต้มน้ำมาใช้ ปลอกไม่ทนน้ำยาและกำลังไม่พอ
  • ซื้อฮีตเตอร์ตามจำนวนที่ "รักษาอุณหภูมิได้" แล้วรอตอนเช้านานจนเสียเวลาทำงาน

อ่านวิธีดูแลต่อได้ที่ เคล็ดลับเพิ่มอายุการใช้งานฮีตเตอร์ และ สัญญาณที่บอกว่าฮีตเตอร์ผิดปกติ

ขอราคาฮีตเตอร์ ต้องส่งข้อมูลอะไร

ส่งข้อมูลเหล่านี้ทาง LINE หรือโทรมา ทีมงานจะเลือกปลอก กำลังไฟ จำนวน และความยาวให้ได้เร็ว

  1. ชื่อน้ำยา หรือรูป TDS / ฉลากถัง
  2. อุณหภูมิใช้งาน
  3. ขนาดบ่อ กว้าง × ยาว × ลึก และระดับน้ำยาตอนต่ำสุด
  4. อยากให้น้ำยาร้อนภายในกี่ชั่วโมง
  5. ระบบไฟในโรงงาน (220V หรือ 380V, 1 เฟสหรือ 3 เฟส) หรือรูปป้ายตู้ไฟ
  6. พื้นที่ข้างบ่อที่ติดตั้งได้ (ถ้ามีรูปบ่อจะดีมาก)
  7. ฮีตเตอร์เดิมที่ใช้อยู่ (ถ้ามี) รูปและอาการเสีย

คำถามที่พบบ่อย

ใช้ฮีตเตอร์ตู้ปลาหรือฮีตเตอร์ต้มน้ำแทนฮีตเตอร์บ่อชุบได้ไหม

ไม่ได้ ฮีตเตอร์ตู้ปลาออกแบบมาสำหรับน้ำจืดหรือน้ำทะเล ปลอกไม่ทนกรดและด่างในน้ำยาชุบ และกำลังไฟต่ำเกินไปสำหรับบ่อหลายร้อยลิตร

หลอดแก้วกับไทเทเนียม อันไหนดีกว่า

ไม่มีแบบไหนดีกว่าทุกบ่อ ดูตารางน้ำยาก่อน ถ้าใช้ได้ทั้งคู่ หลอดแก้วประหยัดกว่า ไทเทเนียมไม่แตก บางน้ำยาใช้ได้แบบเดียว เช่น อโนไดซ์ใช้หลอดแก้ว นิเกิลคลอไรด์ใช้ไทเทเนียม

บ่อ 1,000 ลิตร ใช้ฮีตเตอร์กี่ตัว

ถ้าอยากให้น้ำยาร้อนจากอุณหภูมิห้องเป็นราว 55°C ภายใน 3 ชั่วโมง ใช้ 3 kW ประมาณ 4–5 ตัว ถ้ารอได้นานกว่านี้ใช้น้อยตัวลงได้ ส่วนการรักษาอุณหภูมิหลังร้อนแล้วใช้ราว 1 ตัว

ฮีตเตอร์สแตนเลสใช้กับน้ำยากรดได้ไหม

ส่วนใหญ่ไม่ได้ กรดจะกัดปลอกสแตนเลสจนรั่ว สแตนเลสเหมาะกับน้ำยาด่าง น้ำยาล้างไขมัน และน้ำยาไซยาไนด์ ถ้าน้ำยาเป็นกรดให้ใช้หลอดแก้วหรือไทเทเนียม

ฮีตเตอร์บ่อชุบราคาเท่าไร

สอบถามราคาล่าสุดได้จากทีมงาน ไทเทเนียมสูงกว่าแบบอื่นประมาณ 20–30% ที่สเปคเดียวกัน ราคาจริงขึ้นกับความยาว สายไฟ และอุปกรณ์เพิ่มเติม

รับประกันกี่วัน ใช้ได้นานแค่ไหน

รับประกันความผิดพลาดจากการผลิต 90 วัน ไม่รวมความเสียหายจากใช้ผิดน้ำยา ช่วงร้อนโผล่พ้นน้ำยา หรือแตกจากการกระแทก อายุใช้งานโดยคร่าวราว 1,500–2,000 ชั่วโมงขึ้นไป (ประมาณ 1–2 ปี เป็นค่าคร่าว ไม่ใช่การรับประกัน) ขึ้นกับน้ำยาและการใช้งาน

แหล่งอ้างอิง

  • ตารางเลือกฮีตเตอร์ตามสารเคมี POMEW: pomew.com/heater/
  • สเปคฮีตเตอร์มาตรฐาน POMEW: pomew.com/heater/
  • สเปค ราคา และเงื่อนไขรับประกันฮีตเตอร์หลอดแก้ว: pomew.com/quartz-heater/