สารบัญ
- ขั้นที่ 1: รู้ชื่อน้ำยาที่ใช้
- ดูใน TDS ตรงไหน
- ขั้นที่ 2: เลือกวัสดุปลอกฮีตเตอร์
- น้ำยาใช้ได้ทั้งหลอดแก้วและไทเทเนียม เลือกอะไรดี
- ตารางน้ำยาชุบที่พบบ่อย
- ขั้นที่ 3: คำนวณกำลังไฟ (kW)
- ตัวอย่าง: บ่อ 1,000 ลิตร ใช้ฮีตเตอร์กี่ตัว
- ขั้นที่ 4: เลือกระบบไฟ
- ขั้นที่ 5: เลือกความยาวให้ตรงกับความลึกบ่อ
- ติดตั้งฮีตเตอร์บ่อชุบให้ปลอดภัย
- ความผิดพลาดที่พบบ่อย
- ขอราคาฮีตเตอร์ ต้องส่งข้อมูลอะไร
- คำถามที่พบบ่อย
- ใช้ฮีตเตอร์ตู้ปลาหรือฮีตเตอร์ต้มน้ำแทนฮีตเตอร์บ่อชุบได้ไหม
- หลอดแก้วกับไทเทเนียม อันไหนดีกว่า
- บ่อ 1,000 ลิตร ใช้ฮีตเตอร์กี่ตัว
- ฮีตเตอร์สแตนเลสใช้กับน้ำยากรดได้ไหม
- ฮีตเตอร์บ่อชุบราคาเท่าไร
- รับประกันกี่วัน ใช้ได้นานแค่ไหน
- แหล่งอ้างอิง
น้ำยาของคุณใช้ฮีตเตอร์แบบไหน?
พิมพ์ชื่อสารเคมีหรือน้ำยาชุบ (ภาษาอังกฤษ) เช่น Chromic Acid, Nickel, Sodium Hydroxide — จากตารางเลือกวัสดุ 168 รายการ
ดูตารางสารเคมีทั้งหมด · ไม่เจอน้ำยาของคุณ? ถามทีมงาน
ฮีตเตอร์บ่อชุบเสียเร็วส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากตัวฮีตเตอร์ แต่เกิดจากเลือกวัสดุปลอกไม่ตรงกับน้ำยา ปลอกจึงถูกกัดจนรั่ว น้ำยาเข้าไปในขดลวด แล้วฮีตเตอร์ช็อตหรือขาด บทความนี้สรุปวิธีเลือกจากตารางสารเคมีและประสบการณ์ที่เราผลิตฮีตเตอร์จุ่มให้โรงชุบ
จำง่ายๆ 3 ข้อ
- น้ำยากรด (ชุบนิเกิล ชุบโครเมี่ยม): ใช้หลอดแก้วหรือไทเทเนียม ยกเว้นอโนไดซ์ใช้หลอดแก้วเท่านั้น และซิงค์คลอไรด์/ซิงค์แอซิดใช้ไทเทเนียมเท่านั้น
- น้ำยาด่าง (ล้างไขมัน ไซยาไนด์ ซิงค์เคต): ใช้สแตนเลส
- น้ำยามีฟลูออไรด์: ทั้ง 3 แบบนี้ใช้ไม่ได้ ส่งชื่อน้ำยามาให้ทีมงานดูก่อน
ส่วนจำนวนตัว กำลังไฟ และความยาว ดูต่อได้ในขั้นที่ 3–5
ขั้นที่ 1: รู้ชื่อน้ำยาที่ใช้
ดูชื่อน้ำยาจากถังหรือเอกสารของผู้ขายน้ำยา (Technical Data Sheet หรือ TDS) สิ่งที่ต้องรู้:
- ชื่อน้ำยา เช่น นิเกิลซัลเฟต ซิงค์คลอไรด์ ทองไซยาไนด์
- เป็นกรดหรือด่าง
- มีฟลูออไรด์ (Fluoride) ผสมไหม
- อุณหภูมิใช้งาน
คำว่า "บ่อชุบทอง" หรือ "บ่อชุบซิงค์" อย่างเดียวไม่พอ เพราะน้ำยาแต่ละสูตรอาจเป็นกรดหรือด่างคนละแบบ และต้องใช้ฮีตเตอร์คนละวัสดุ
ดูใน TDS ตรงไหน
- ค่า pH: ต่ำกว่า 7 คือกรด สูงกว่า 7 คือด่าง ถ้าไม่มีตัวเลข ให้ดูส่วนผสม เช่น กรดซัลฟิวริก (Sulfuric Acid) คือกรด โซดาไฟ (Sodium Hydroxide) คือด่าง
- คำที่บอกว่ามีฟลูออไรด์: Fluoride, Hydrofluoric Acid (HF), Fluoborate, Fluosilicate, Bifluoride หรือคำว่า Mixed Catalyst ในน้ำยาชุบโครเมี่ยมบางสูตร
- อุณหภูมิใช้งาน: ใช้คำนวณกำลังไฟในขั้นที่ 3
ฟลูออไรด์กัดแก้วควอตซ์ และทำให้ไทเทเนียมเสียได้เร็ว ถ้าเจอคำเหล่านี้ อย่าเพิ่งสั่งฮีตเตอร์ ส่งชื่อน้ำยามาให้ทีมงานช่วยดูก่อน
ขั้นที่ 2: เลือกวัสดุปลอกฮีตเตอร์
รู้ชื่อน้ำยาแล้ว ตอบคำถามในแผนภาพนี้ก็เลือกปลอกได้ แล้วดูรายละเอียดของแต่ละแบบในตารางด้านล่าง
| วัสดุปลอก | เหมาะกับ | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|
| หลอดแก้ว (Quartz) | น้ำยากรดหลายชนิด เช่น ซัลฟิวริก ไฮโดรคลอริก นิเกิล อโนไดซ์ | ห้ามใช้กับน้ำยาด่างและน้ำยาที่มีฟลูออไรด์ · เปราะ แตกได้ถ้ากระแทก |
| ไทเทเนียม (Gr.2) | กรดและด่างเข้มข้นบางชนิด น้ำยาคลอไรด์ | ราคาสูงกว่าแบบอื่นประมาณ 20–30% · ไม่ทนทุกกรด ต้องเช็กตาราง |
| สแตนเลส 304 / 316L | น้ำยาด่าง น้ำยาล้างไขมัน น้ำร้อน น้ำยาไซยาไนด์ | ไม่ทนกรดส่วนใหญ่ · 304 กับ 316L ใช้กับน้ำยาต่างกัน |
น้ำยาใช้ได้ทั้งหลอดแก้วและไทเทเนียม เลือกอะไรดี
น้ำยากรดหลายชนิด เช่น ชุบนิเกิลทั่วไปและชุบโครเมี่ยมที่ไม่มีฟลูออไรด์ ใช้ได้ทั้งสองแบบ ให้เลือกจากหน้างาน:
- เลือกหลอดแก้ว ถ้าอยากประหยัด และบ่อไม่ค่อยมีชิ้นงานตกหรือกระแทกฮีตเตอร์ หลอดแก้วของเรามีปลอกกันกระแทก PVC ช่วยกันอยู่แล้ว
- เลือกไทเทเนียม ถ้าบ่อมีชิ้นงานหนักยกเข้าออกบ่อย เคยมีหลอดแก้วแตก หรือน้ำยามีคลอไรด์สูง ไทเทเนียมไม่แตก แต่ราคาสูงกว่า
ส่วนสแตนเลส 304 กับ 316L ต่างกันที่โมลิบดีนัม อ่านว่าแบบไหนใช้กับน้ำยาอะไรได้ที่สแตนเลส 304 กับ 316 ต่างกันยังไง
ตารางน้ำยาชุบที่พบบ่อย
คัดมาจากตารางเลือกฮีตเตอร์ตามสารเคมีฉบับเต็ม (มีมากกว่า 100 รายการ)
| น้ำยา | แก้ว | 304 | 316L | ไทเท |
|---|---|---|---|---|
| ชุบโครเมี่ยม (ไม่มีฟลูออไรด์) | ✅ | ✗ | ✗ | ✅ |
| กรดโครมิก (Chromic Acid) | ✅ | ✗ | ✗ | ✅ |
| ชุบโครเมี่ยม (มีฟลูออไรด์ / Mixed Catalyst) | ✗ | ✗ | ✗ | ✗ |
| ชุบนิเกิล (Nickel Plating Solution) | ✅ | ✗ | ✗ | ✅ |
| นิเกิลซัลฟาเมต | ✅ | ✗ | ✗ | ✅ |
| นิเกิลคลอไรด์ | ✗ | ✗ | ✗ | ✅ |
| ชุบนิเกิลไม่ใช้ไฟฟ้า (Electroless Nickel) | ✗ | ✗ | ✗ | ✅ |
| อโนไดซ์อลูมิเนียม | ✅ | ✗ | ✗ | ✗ |
| ทองแบบกรด (Gold-Acid) | ✅ | ✗ | ✗ | ✅ |
| ทองไซยาไนด์ / ทองแบบจุ่ม (ด่าง) | ✗ | ✅ | ✗ | ✗ |
| ซิงค์แอมโมเนียมคลอไรด์ (กรด) | ✅ | ✗ | ✗ | ✅ |
| ซิงค์คลอไรด์ / ซิงค์แอซิด (กรด) | ✗ | ✗ | ✗ | ✅ |
| ซิงค์ไซยาไนด์ / ซิงค์เคต (ด่าง) | ✗ | ✅ | ✗ | ✗ |
| ทองแดงไซยาไนด์ / เงินไซยาไนด์ | ✗ | ✅ | ✗ | ✗ |
| น้ำยาล้างไขมันด่าง | ✗ | ✅ | ✗ | ✗ |
| น้ำยาปิดผิวนิเกิลอะซิเตด | ✗ | ✗ | ✅ | ✗ |
แก้ว = หลอดแก้ว · 304 / 316L = สแตนเลส · ไทเท = ไทเทเนียม · ✅ = ใช้ได้ · ✗ = ไม่แนะนำ · ถ้าไม่พบชื่อน้ำยาในตาราง ให้ส่งชื่อน้ำยาหรือ Data Sheet ให้ทีมงานช่วยเลือก
ขั้นที่ 3: คำนวณกำลังไฟ (kW)
กำลังฮีตเตอร์ขึ้นกับปริมาตรน้ำยา อุณหภูมิที่ต้องเพิ่ม และเวลาที่ต้องการให้ร้อน ใช้เครื่องคำนวณขนาดฮีตเตอร์ประมาณค่าได้ทันที ฮีตเตอร์มาตรฐานของเรามีกำลัง 1,000–3,000 วัตต์ต่อตัว และ 3,000–6,000 วัตต์สำหรับไทเทเนียมและสแตนเลส ถ้าบ่อใหญ่ ให้ใช้หลายตัวกระจายรอบบ่อ ความร้อนจะสม่ำเสมอกว่าใช้ตัวเดียวกำลังสูง
ตัวอย่าง: บ่อ 1,000 ลิตร ใช้ฮีตเตอร์กี่ตัว
ฮีตเตอร์มี 2 งาน คือ ทำให้น้ำยาร้อนตอนเริ่มงาน และรักษาอุณหภูมิระหว่างวัน งานแรกใช้ไฟมากกว่ามาก
- ทำให้ร้อน: คิดแบบหยาบด้วยค่าของน้ำ ทำให้น้ำยา 1,000 ลิตร ร้อนจาก 25°C เป็น 55°C ใช้พลังงานประมาณ 1,000 × 4.186 × 30 ÷ 3,600 = 35 กิโลวัตต์-ชั่วโมง ถ้าอยากให้ร้อนภายใน 3 ชั่วโมง ต้องใช้รวมราว 12 kW บวกเผื่อความร้อนที่หายทางผิวน้ำและผนังบ่อ จึงใช้ฮีตเตอร์ 3 kW ประมาณ 4–5 ตัว
- รักษาอุณหภูมิ: เมื่อน้ำยาร้อนแล้ว ฮีตเตอร์ 3 kW ประมาณ 1 ตัวก็พอสำหรับน้ำยาราว 1,000 ลิตร ที่ประมาณ 60°C (ค่าคร่าว ขึ้นกับการเสียความร้อนของบ่อ) ตัวที่เหลือจะตัดไปเองเมื่อถึงอุณหภูมิที่ตั้งไว้
ถ้าซื้อแค่ 1 ตัวสำหรับบ่อนี้ ใช้รักษาอุณหภูมิได้ แต่ตอนเช้าต้องรอนานเกิน 10 ชั่วโมงกว่าน้ำยาจะร้อน จึงควรเลือกจำนวนตัวจากเวลาที่ยอมรอได้ ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณ บ่อที่ไม่มีฝาปิดหรืออยู่ในที่ลมโกรกจะเสียความร้อนมากกว่านี้
ขั้นที่ 4: เลือกระบบไฟ
รุ่นมาตรฐานมี 220V 1 เฟส, 220V 3 เฟส และ 380V 3 เฟส ให้ดูจากตู้ไฟของโรงงาน ถ้าไม่แน่ใจ ถ่ายรูปป้ายตู้ไฟส่งให้ทีมงานดู การต่อสายไฟต้องใช้ช่างไฟฟ้า ใช้เบรกเกอร์แยก และขนาดสายไฟให้เหมาะกับกระแส
บ่อใหญ่ที่ใช้หลายตัวควรใช้ไฟ 3 เฟส เพราะกระแสต่อสายน้อยกว่ามาก เช่น ฮีตเตอร์ 3 kW ที่ 220V 1 เฟส กินกระแสราว 13.6 แอมป์ต่อตัว ถ้าใช้ 5 ตัวจะเกือบ 70 แอมป์ในไฟเฟสเดียว ส่วนรุ่น 380V 3 เฟส ตัวละราว 4.6 แอมป์ต่อเส้น
| ปลอก | กำลังต่อตัว · ไฟ | ความยาวทั้งตัว |
|---|---|---|
| หลอดแก้ว (Ø38 มม.) | 1–3 kW · 220V 1 เฟส / 220V 3 เฟส / 380V 3 เฟส | 40–80 ซม. (380V 3 เฟส 60–80 ซม.) |
| สแตนเลส 304/316L และไทเทเนียม (Ø38.4 มม.) | 1–3 kW · 220V 1 เฟส / 220V 3 เฟส / 380V 3 เฟส | 40–80 ซม. (380V 3 เฟส และสแตนเลส 220V 3 เฟส 60–80 ซม.) |
| สแตนเลส 304/316L และไทเทเนียม (Ø50.8 มม.) | 3–6 kW · 220V 1 เฟส / 380V 3 เฟส | 80–120 ซม. |
สเปคละเอียดแต่ละรุ่นดูได้ที่หน้าฮีตเตอร์
ขั้นที่ 5: เลือกความยาวให้ตรงกับความลึกบ่อ
ฮีตเตอร์มี "ช่วงร้อน" (Heat Zone) ที่ปลายด้านล่าง ช่วงนี้ต้องจมอยู่ใต้ระดับน้ำยาตลอดเวลา ถ้าช่วงร้อนโผล่พ้นน้ำยา ปลอกจะร้อนเกินจนเสียหาย ให้วัดความลึกของน้ำยาตอนระดับต่ำสุด แล้วเลือกความยาวที่ช่วงร้อนจมทั้งหมด รุ่นมาตรฐานยาว 40–120 ซม. และสั่งทำความยาวอื่นได้
สเปคที่โรงงานใช้กันมากคือ 3 kW ยาว 800 มม. ช่วงร้อน 500 มม. เหมาะกับบ่อที่น้ำยาลึกประมาณ 80 ซม. ขึ้นไป ถ้าบ่อตื้นกว่านี้ ให้สั่งรุ่นสั้นลง อย่าเอียงฮีตเตอร์ยาวลงในบ่อตื้น
ติดตั้งฮีตเตอร์บ่อชุบให้ปลอดภัย
เลือกฮีตเตอร์ถูกแล้ว ยังต้องติดตั้งให้ถูกด้วย อุปกรณ์เหล่านี้หาซื้อได้จากร้านอุปกรณ์ไฟฟ้าอุตสาหกรรม ให้ช่างไฟฟ้าเป็นคนติดตั้ง
- ตัวควบคุมอุณหภูมิ: ตัดต่อฮีตเตอร์ตามอุณหภูมิที่ตั้งไว้ ปลอกเซนเซอร์ต้องทนน้ำยาเหมือนปลอกฮีตเตอร์
- กันน้ำยาลดระดับ: ใช้ลูกลอยหรือสวิตช์ระดับ ตัดไฟฮีตเตอร์เมื่อน้ำยาต่ำจนช่วงร้อนจะโผล่ ช่วยได้มากในบ่อที่น้ำยาระเหยเร็ว
- เบรกเกอร์กันไฟรั่วและสายดิน: ถ้าปลอกแตกหรือรั่ว ไฟจะรั่วลงน้ำยา เบรกเกอร์กันไฟรั่วจะตัดไฟก่อนคนโดนไฟดูด
- ตำแหน่ง: แขวนฮีตเตอร์ชิดขอบบ่อ ไม่ให้แตะก้นบ่อหรือผนังพลาสติก ไม่ขวางทางยกชิ้นงาน และกระจายหลายตัวให้ความร้อนทั่วบ่อ
- ปิดไฟก่อนยก: ห้ามเปิดฮีตเตอร์ตอนอยู่นอกน้ำยา แม้ไม่กี่นาทีก็อาจทำให้ขดลวดขาดได้
ความผิดพลาดที่พบบ่อย
- ใช้ฮีตเตอร์หลอดแก้วกับน้ำยาด่าง เพราะคิดว่า "แก้วทนสารเคมีทุกชนิด"
- ใช้สแตนเลสกับน้ำยากรด เพราะราคาถูกกว่าและไม่แตก
- ปล่อยให้ระดับน้ำยาลดลงจนช่วงร้อนโผล่ ระหว่างวันที่น้ำยาระเหย
- ใช้ฮีตเตอร์ตัวเดียวกำลังสูงในบ่อใหญ่ ทำให้น้ำยาร้อนไม่ทั่ว
- เอาฮีตเตอร์ตู้ปลาหรือฮีตเตอร์ต้มน้ำมาใช้ ปลอกไม่ทนน้ำยาและกำลังไม่พอ
- ซื้อฮีตเตอร์ตามจำนวนที่ "รักษาอุณหภูมิได้" แล้วรอตอนเช้านานจนเสียเวลาทำงาน
อ่านวิธีดูแลต่อได้ที่ เคล็ดลับเพิ่มอายุการใช้งานฮีตเตอร์ และ สัญญาณที่บอกว่าฮีตเตอร์ผิดปกติ
ขอราคาฮีตเตอร์ ต้องส่งข้อมูลอะไร
ส่งข้อมูลเหล่านี้ทาง LINE หรือโทรมา ทีมงานจะเลือกปลอก กำลังไฟ จำนวน และความยาวให้ได้เร็ว
- ชื่อน้ำยา หรือรูป TDS / ฉลากถัง
- อุณหภูมิใช้งาน
- ขนาดบ่อ กว้าง × ยาว × ลึก และระดับน้ำยาตอนต่ำสุด
- อยากให้น้ำยาร้อนภายในกี่ชั่วโมง
- ระบบไฟในโรงงาน (220V หรือ 380V, 1 เฟสหรือ 3 เฟส) หรือรูปป้ายตู้ไฟ
- พื้นที่ข้างบ่อที่ติดตั้งได้ (ถ้ามีรูปบ่อจะดีมาก)
- ฮีตเตอร์เดิมที่ใช้อยู่ (ถ้ามี) รูปและอาการเสีย
คำถามที่พบบ่อย
ใช้ฮีตเตอร์ตู้ปลาหรือฮีตเตอร์ต้มน้ำแทนฮีตเตอร์บ่อชุบได้ไหม
ไม่ได้ ฮีตเตอร์ตู้ปลาออกแบบมาสำหรับน้ำจืดหรือน้ำทะเล ปลอกไม่ทนกรดและด่างในน้ำยาชุบ และกำลังไฟต่ำเกินไปสำหรับบ่อหลายร้อยลิตร
หลอดแก้วกับไทเทเนียม อันไหนดีกว่า
ไม่มีแบบไหนดีกว่าทุกบ่อ ดูตารางน้ำยาก่อน ถ้าใช้ได้ทั้งคู่ หลอดแก้วประหยัดกว่า ไทเทเนียมไม่แตก บางน้ำยาใช้ได้แบบเดียว เช่น อโนไดซ์ใช้หลอดแก้ว นิเกิลคลอไรด์ใช้ไทเทเนียม
บ่อ 1,000 ลิตร ใช้ฮีตเตอร์กี่ตัว
ถ้าอยากให้น้ำยาร้อนจากอุณหภูมิห้องเป็นราว 55°C ภายใน 3 ชั่วโมง ใช้ 3 kW ประมาณ 4–5 ตัว ถ้ารอได้นานกว่านี้ใช้น้อยตัวลงได้ ส่วนการรักษาอุณหภูมิหลังร้อนแล้วใช้ราว 1 ตัว
ฮีตเตอร์สแตนเลสใช้กับน้ำยากรดได้ไหม
ส่วนใหญ่ไม่ได้ กรดจะกัดปลอกสแตนเลสจนรั่ว สแตนเลสเหมาะกับน้ำยาด่าง น้ำยาล้างไขมัน และน้ำยาไซยาไนด์ ถ้าน้ำยาเป็นกรดให้ใช้หลอดแก้วหรือไทเทเนียม
ฮีตเตอร์บ่อชุบราคาเท่าไร
สอบถามราคาล่าสุดได้จากทีมงาน ไทเทเนียมสูงกว่าแบบอื่นประมาณ 20–30% ที่สเปคเดียวกัน ราคาจริงขึ้นกับความยาว สายไฟ และอุปกรณ์เพิ่มเติม
รับประกันกี่วัน ใช้ได้นานแค่ไหน
รับประกันความผิดพลาดจากการผลิต 90 วัน ไม่รวมความเสียหายจากใช้ผิดน้ำยา ช่วงร้อนโผล่พ้นน้ำยา หรือแตกจากการกระแทก อายุใช้งานโดยคร่าวราว 1,500–2,000 ชั่วโมงขึ้นไป (ประมาณ 1–2 ปี เป็นค่าคร่าว ไม่ใช่การรับประกัน) ขึ้นกับน้ำยาและการใช้งาน
แหล่งอ้างอิง
- ตารางเลือกฮีตเตอร์ตามสารเคมี POMEW: pomew.com/heater/
- สเปคฮีตเตอร์มาตรฐาน POMEW: pomew.com/heater/
- สเปค ราคา และเงื่อนไขรับประกันฮีตเตอร์หลอดแก้ว: pomew.com/quartz-heater/










